Cilt Hastalıkları : El Egzamaları
Eller, dış ortamla sürekli temas kurmamızı sağlayan en aktif
organlarımızdandır. Dış ortamla olan sürekli ilişki, çok çeşitli tahriş edici
ve alerji yapabilecek maddelere dokunmanıza neden olabilir. En sık görülen
egzamalar, tahriş sonucu ortaya çıkan egzamalardır. Bunun en tipik şekli ''ev
hanımı egzaması''dır.
Sürekli olarak suyla temas etmek, sık el yıkamak veya çamaşır, bulaşık yıkamak,
işin içinde sabun ve deterjan olmasa dahi, tahriş edicidir. Bu, derinin doğal
nem ve yağının azalmasına ve kuruyup çatlamasına neden olur. Sabunların ve
deterjanların güçlü yağ eritici özellikleri eklendiğinde bu sonuç
kaçınılmazdır. Deri, uzun süre bu saldırılara, belirti vermeden, dayanabilir.
Bir eşik noktası aşıldıktan sonra deride; kuruma, çatlama, soyulma, sızlama
gibi şikayetler görülür ve bundan sonra en küçük bir temasta yinelenir. Solak
olan kişiler dışında başlangıç, genellikle sağ el baş ve işaret parmaklarından
olur.
Zaman geçtikçe ve koşullar aynı şekilde sürdükçe, diğer parmaklar ve avuç
içine, bir yandan da diğer ele yayılır. Hem görüntü olarak kötüdür, hem de
hasta eliyle bir şeylere dokunduğunda rahatsız olur. Ayrıca, bu çatlaklardan
mikrop kapma tehlikesi de vardır. Buna ek olarak da, normalde avuç içi derisi
kalın olduğu için geçemeyen, alerji yapıcı maddeler daha kolay geçebilir ve
reaksiyona neden olabilirler.
Ev kadınlarının çoğunda görülen bu olay, suyla uğraşan diğer mesleklerde de
görülebilir. En sağlıklı korunma yolu, suyla ve diğer tahriş edicilerle teması
azaltmaktır. İş yapmak zorunda olunduğunda, içi pamuklu, dışı naylon eldiven
giymek iyi bir korunma yoludur. Fakat bu da terlemeye yol açtığı için; yarım
saat çalışmanın sonunda, eldiven çıkarılarak, on dakikalık bir ara verilmesinde
yarar vardır. Ayrıca, her el yıkamanın sonunda, derinin nemini korumak ve
yumuşak, elastik kıvamda kalmasını sağlamak için, bir el kremi kullanmak
gerekir. Bunlar, hastalığın başlamasını önlemek veya düzeldikten sonra korumak
için kullanılırlar, başlamış bir egzamada tedavi edici etkileri yoktur. Bu gibi
durumlarda, kesinlikle bir deri hastalıkları uzmanının tedaviyi düzenlemesi
gerekir. İşe başlamadan önce ellere sürülen ve hafif tahriş edicilerden koruyan
bazı maddeler, eldiven kullanamayanlarda az da olsa yardımcı olabilir, fakat
tam koruma sağlamazlar.
Ellerin, dış ortamla sürekli temas ettiği maddeler arasında, çok güçlü alerji
yapıcı maddeler de bulunabilir. Bu gibi durumlarda; avuç içleri değil, el
üstleri ve parmak araları daha çok etkilenir. Bu tip egzamalar, daha çok
mesleklere bağlı olarak temas edilen özel maddelerle ortaya çıkar. En tipik
örnekleri: İnşaat işçileri, fayansçılar gibi mesleklerde çimentoya; berberlerde
saç boyalarına ve sağlık çalışanlarında eldivenlerin ana maddesi olan latekse
bağlı olan egzamalardır.
Eğer eller sürekli su ve tahriş edici maddelerle temasta ise, hasar gören
deride alerji yapıcıların yerleşmesi daha kolay olur ve bu tür egzamanın ortaya
çıkması da kolaylaşır. Bunların başlangıç dönemleri; ani olarak ortaya çıkan,
çok kaşıntılı, kızarık, sulantılı belirtiler halindedir ve kişiyi çok
korkutabilir.
Hastalığa neden olan maddeyle yeniden temas olmazsa, yaklaşık olarak 10 - 15
gün içerisinde egzama gerileyebilir. Sık sık duzelip, yinelerse olay sürekli
bir hal alır; deri sert, kalın, kaşıntılıdır ve her atakta kızarma ve
sulanmalar buna eklenir. Bir deri hastalıkları uzmanı denetiminde ilk aşamalar
kolayca denetim altına alınabilir ve müzminleşmiş olan durumlar, biraz daha inatçı
olmakla birlikte, tedaviye iyi yanıt verir. Önemli olan, yinelemeleri
öneleyebilmektir. Örneklerdeki gibi durumlarda egzamayla şüpheli madde ilişkisi
çok nettir, fakat her zaman böyle kolay görünmeyebilir. Şüpheli durumlarda,
özel deri testleriyle, şüpheli madde saptanmaya çalışılır. Şüpheli madde her
zaman saptanamayabilir, saptansa bile bu maddeye karşı tolerans geliştirilmez,
tek yapılacak şey bu maddeden uzak kalmaktır. Ayrıca, bu alerji yapan maddelere
karşı direnci artırabilmek için ; elin suyla temasını normal ölçülerde tutmak
gerekir. Yıkamalardan sonra el kremi kullanarak ellerin nem ve elastikiyetini
korumak ve şüpheli maddelerle iş yapılması gerektiğinde, eldiven kullanmak
yararlı olur. Bunların dışında ellerin su kabarcıkları ile seyreden, nedeni
bilinmeyen mevsimsel egzamaları (dizidroz) ve özellikle avuç içlerinde nedensiz
kaşıntı ve sertleşmeyle seyreden, daha çok da sıkıntı ve gerginliğe bağlanan,
egzama tipleri vardır. Bu tip egzamalar birçok hastalığı taklit edebilirler.
Bunların tanıları ve tedavileri, kesinlikle bir deri hastalıkları uzmanı
tarafından yapılmalıdır.
